Efficiënt multitasken, of toch niet?

Het zijn drukke tijden, ook voor een onderzoeker. Deadlines voor projectvoorstellen, rapportages, commissiebijeenkomsten, acquisitietrajecten een ongelofelijke hoeveelheid dagelijkse informatie die op je afkomt. Het vergt snelheid, efficiëntie en doelgerichtheid om het werk gedaan te krijgen. En in al deze hectiek is het een kunst om tijd te vinden voor observerend onderzoek om tot nieuwe bevindingen te komen. Maar soms, heel soms, krijg je een spontaan moment van verstilling. Afgelopen voorjaar was zo’n moment. Ineens hingen er 3 vliegen op een rijtje aan de ruit van mijn kantoorkamer.

Parende grote dansvliegen Empis tessellata met prooi

Parende grote dansvliegen Empis tessellata met prooi

Het bleek te gaan om twee parende roofvliegen waarbij het vrouwtje al parend ook nog eens rustig een gevangen vliegenprooi aan het leegzuigen was. Dat is nog eens efficiënt dacht ik, paren en eten tegelijk! Zou de (vermeende ) efficiëntie van het multitasken dan ook zijn toegeslagen in het dierenrijk? We leven immers in een tijd waar er nauwelijks tijd is. Alles moet en gaat snel en in het korte leven van de roofvlieg zal dat niet anders zijn. Maar bij wat nader onderzoek blijkt het toch anders in elkaar te steken. Het gaat hier helemaal niet om efficiëntie, maar ik was bij toeval getuige van een prachtig fenomeen waarbij de mannetjesroofvlieg het vrouwtje verleidt tot paring met een bruidsschat (nuptial gift). Aaah, wat een hoffelijkheid! Het bleek hier te gaan om de grote dansvlieg Empis tessellata. De prachtige lange steeksnuit is kenmerkend voor deze groep van roofvliegen. Dit gedrag waarbij mannetjes voor de paring een prooi als cadeautje aan het vrouwtjes aanbieden, komt vaker voor bij dansvliegen en werd in de 18e eeuw al door een Russische entomoloog beschreven. Het wordt ook wel “courtship feeding” genoemd en blijkt bij meer insecten voor te komen, zoals fruitvliegen (aanbieden van gist), sprinkhanen en vlinders. Het is misschien wat bekender van de paringsrituelen bij vogels. Zo bieden ijsvogelmannetjes het vrouwtje een visje aan voordat ze gaan paren. Maar misschien schuilt er achter deze ogenschijnlijke hoffelijkheid toch nog wat efficiëntie. Bij de roofvliegen neemt de kans op een succesvolle paring waarschijnlijk toe als ze meer tijd hebben, en dit is het geval als het vrouwtje een tijdje rustig een prooi leegzuigt. Weg hoffelijkheid. En de zilvervlekdansvlieg maakt het helemaal bonter: na een geslaagde paring pakt het mannetje de aangeboden prooi net zo makkelijk weer van het vrouwtje af, om er vervolgens weer een nieuw vrouwtje mee te verleiden tot paring. Ook totaal geen empathie hè!
Naast dit fascinerende gedrag ziet het er ook prachtig uit, zo’n rijtje met 3 vliegen. De weerspiegeling in het raam maakt het haast tot kunst. Pure esthetiek! Alsof het een oproep is om ons te verwonderen over de kleine schoonheden in de natuur om ons heen. In het onderzoek van biologische bestrijding kan het ook goed zijn om af en toe flink tijd te nemen voor verwondering en observaties. Kijken wat er gebeurt en in de huid kruipen van je bestrijder en plaag. We begrijpen soms nog maar bar weinig van hun gedrag en meer kennis zal ongetwijfeld helpen om tot betere manieren van biologische plaagbestrijding te komen. Dus weg met dat multitasken (is sowieso niet effectief), weg met die volle agenda’s, neem de tijd voor verwondering, aanschouw en kom tot nieuwe inzichten!

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Een reactie op Efficiënt multitasken, of toch niet?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s