Goed bedoeld, maar niet zo handig

Om de biologische bestrijding van bladluis een handje te helpen is een zeer elegant systeem ontwikkeld dat al jaren wordt toegepast in kassen: het ”bankerplantsysteem”. Overbekend, maar toch nog even een uitleg. Dit zijn planten met daarop een alternatieve prooi voor natuurlijke vijanden met als doel de dichtheden van natuurlijke vijanden te vergroten (vandaar “banker”) of om populaties natuurlijke vijanden in stand te houden als de plaag die bestreden moet worden er niet is. Specialistische natuurlijke vijanden kunnen daardoor ook preventief worden ingezet. Voor bladluissluipwespen wordt meestal de graanluis Sitobion avenae gebruikt op wintertarwe, maar er zijn talloze varianten op dit systeem bedacht (zie ook dit artikel voor meer details).

De graanluis Sitobion avenae op wintertarwe

De graanluis Sitobion avenae op wintertarwe

bankerplant in paprikagewas

bankerplant in paprikagewas


Het mooie aan dit systeem is dat de alternatieve bladluizen zeer waardplantspecifiek zijn en niet kunnen overleven op de teeltgewassen. Het is vaak gebruikelijk om deze bankerplanten al vroeg in het seizoen in te zetten als de schadelijke bladluizen nog niet zijn gesignaleerd. De bedoeling is dat de bankerplanten continue verse sluipwespen produceren die het gewas afspeuren naar beginnende haarden met schadelijke bladluizen. Helaas pakt dit goedbedoelde systeem soms anders uit. Bladluizen die geparasiteerd zijn kunnen op hun beurt ook weer geparasiteerd worden door secundaire sluipwespen die zich gespecialiseerd hebben in het parasiteren van larven van primaire sluipwespen, ook wel hyperparasitoïden genoemd (of in het kort “hypers”). Het blijkt nu dat bankerplanten vroeg in het seizoen al regelmatig gekoloniseerd worden door hypers. Niet zo handig dus, want in plaats van de nuttige sluipwespen ben je dan de schadelijke hypers aan het kweken!

geparasiteerde bladluizen (mummies) op een blad

geparasiteerde bladluizen (mummies) op een blad


De hyperparasitoïde Dendrocerus aphidum parasiteert een mummie

De hyperparasitoïde Dendrocerus aphidum parasiteert een mummie


De gevolgen van deze hyperparasitering zijn aanzienlijk. Wij vonden dat bij het merendeel van de biologische paprikatelers de percentages hyperparasitering opliepen tot wel 100%, waardoor de bestrijding met sluipwespen volledig werd verstoord. Hyperparasitoïden blijken taaie beestjes te zijn: ze kunnen weken lang overleven op een beetje suikerwater. De kans is dus groot dat ze overwinteren in kassen en vroeg in het seizoen weer actief kunnen worden als er bankerplanten met mummies (geparasiteerde bladluizen) in de kassen worden aangeboden.
Los van deze verstoring van de biologische bestrijding zijn het fascinerende beestjes. Ze lopen eindeloos onvermoeibaar en hyperactief over bladeren te snuffelen aan potentiële gastheren om die te parasiteren. Als ze eenmaal een geschikte mummie hebben gevonden, nemen ze de tijd om die te parasiteren. De mummies kunnen zich immers toch niet verdedigen. Ook lijken ze tijd nodig te hebben om met een legboor door de harde huid van een mummie te prikken. In dit filmpje is dit fenomeen te zien voor Dendrocerus aphidum, een van de meest voorkomende soorten in Nederland. We weten eigenlijk nog maar bar weinig van deze kleine verstoorders af. De hoogste tijd dus voor meer verdiepend onderzoek! (cliché, maar waar).

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Een reactie op Goed bedoeld, maar niet zo handig

  1. Steven Voet zegt:

    Het is zeker belangrijk om te weten hoe we kunnen voorkomen dat zo’n hyperparasiet de boel in de war stuurt. Ik denk dat hier een fors deel van de puzzel ligt voor de biologische teelten (m.n. paprika) en residu vrije teelten m.b.t. Bladluis bestrijding. Een belangrijk deel van de biologische uitzet en kosten in paprika is tegen Bladluis. Ondanks soms grote uitzet van diverse biologische bestrijders tegen bladluis is deze plaag soms zeer moeilijk in de hand te houden en kan de economische schade fors zijn.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s